Blog overzicht
Programma

7 portretfotografen die je móet kennen

Gepost op 26 apr 2016 om 13:31 door Welmoed Terpstra

Van glamourfotograaf tot studiofotograaf: deze zeven portretfotografen móet je kennen, volgens onze redacteur film & fotografie, Basje Boer.

Seated man (Daulton Hartsfield) 1940 C Mike Disfarmer courtesy of the Edwynn Houk Gallery New York Louie and Alma Ramer with their daughters Lucille Avonell and Faye 1945 C Mike Disfarmer courtesy of the Edwynn Houk Gallery New York

Wat is het dat een portret goed maakt? Ik vraag het me niet af wanneer ik een slecht portret zie, maar juist wanneer ik een goed portret zie. Of, in het geval van de tentoonstelling Disfarmer: The Vintage Prints, hele zálen vol met goede portretten. Want wát is dat werk goed, en wát is die tentoonstelling een genot. Disfarmer (geboren als Mike Meyer) fotografeerde boeren, huisvrouwen, highschoolers, stelletjes, vrienden, gezinnen. Tussen 1915 en 1959 trok heel het Amerikaanse dorpje Heber Spring aan Disfarmers lens voorbij. Destijds werd de man, die te veel dronk en zijn leven lang bij zijn moeder woonde, voor excentriek versleten. Lang na zijn dood werd de kwaliteit van zijn werk pas herkend.

Disfarmer zet zijn model scheef in het kader. Hij laat benen van vrienden verstrengelen. Hij laat gezinnen op een kluitje staan. Hij maakt zijn modellen lomp, kwetsbaar, aandoenlijk, stoer. Hij maakt ze lachwekkend onhandig, of juist charismatisch als filmsterren. Wat is het toch, vraag ik me af, wat een portret goed maakt? Ik besluit de vraag niet met woorden, maar met beeld te beantwoorden, en zoek naar fotografen wiens portretten mij raken, prikkelen, intrigeren. De zoektocht wordt een heel persoonlijke, en levert dan ook meer en minder bekende namen op, uit alle takken van de fotografie. Opvallend, maar niet echt verwonderlijk: veel fotografen werden bekend in de jaren 90, het decennium dat ik begon aan een studie Fotografie aan de Rietveld Academie.

Paul Huf

Paul Huf

Ik vond het een vies woord, en ik had dan ook een hekel aan hem: Paul Huf typeer je het best als ‘glamourfotograaf’. Hij was van de modefoto’s, de glossy portretten, het reclamewerk: foto’s die eerder vérhullen dan ónthullen. Ik – pas begonnen aan de Rietveld, nog geen twintig jaar oud en bomvol vooroordelen – hield van rauw. Alleen rauw kon authentiek zijn. Natuurlijk, ik draaide bij. Ik zag hoe effortless Paul Hufs portretten zijn, hoe nonchalant chic. Zijn beroemdste werk is ongetwijfeld het portret dat hij in 1967 van vier Ajax-spelers maakte. Ieder detail is op zijn plek: de vingers van Cruijff, de schouders van Nuninga, dat handje van Swart, de blikken in hun ogen. Hufs gevoel voor iconische beelden was feilloos.

August Sander

august sander

August Sander fotografeerde geen mensen, hij fotografeerde beroepen. Vanaf 1911 legde hij een zo divers mogelijk beeld van de Duitse bevolking vast: boeren, kunstenaars, arbeiders, intellectuelen. Hij deed dat op een zakelijke manier die je zou kunnen typeren als typisch Duits: gespeend van emotie, strak, gortdroog. De manier waarop Sander in zijn foto’s méér vastlegde dan alleen zijn modellen, was – misschien vooral achteraf gezien – vernieuwend.

Thomas Ruff

thomas ruff thomas ruff 2

Er is niet veel fantasie voor nodig om de erfenis van August Sander te herkennen in de conceptuele portretten van Thomas Ruff. Begin jaren 80 schoot de Duitse kunstenaar een reeks portretten die zich amper laten onderscheiden van pasfoto’s. De modellen zijn tegen een effen achtergrond gefotografeerd, vanaf vlak boven het hoofd tot de borst, en haarscherp. Uitdrukkingloos kijken ze in de lens. Ruff wilde niet hun persoonlijkheid vastleggen, maar onderzocht de kern van (portret)fotografie: een conceptuele benadering.

Bertien van Manen

Sinds de jaren negentig reist voormalig modefotograaf Bertien van Manen naar gebieden die haar intrigeren: Rusland, China, de Amerikaanse Appalachen. Ze leeft met de plaatselijke bevolking, en legt hun bestaan vast. Haar foto’s, die zich het best laten omschrijven als snapshots, getuigen van een oprechte interesse in hun onderwerp. Ze zijn intiem, teder, en ondanks het vaak onprettige bestaan waarvan ze getuigen, vol levenslust. Het best komen de foto’s tot hun recht in de fotoboeken die Van Manen publiceert; dagboeken lijken het wel, zo dichtbij kom je bij de levens van deze mensen.

Dana Lixenberg

dana lixenberg

Ook Dana Lixenberg leefde mét haar onderwerp en gaf het daarmee een ongeëvenaarde nuance. De van oorsprong Nederlandse fotograaf wijdde zich sinds 1993 aan haar multidisciplinaire project Imperial Courts, haar portret van de gelijknamige nieuwbouwwijk in de door armoede en bendeoorlogen getekende buurt Watts, in South Central L.A. Lixenberg keerde er telkens terug, en legde de wijkbewoners vast terwijl ze opgroeiden, ten onder gingen, hun kinderen overleefden. Toch vond Lixenberg een onvermoede tederheid in haar onderwerp.

Rineke Dijkstra

rineke dijkstra 1 rineke dijkstra 2

Op stranden over heel de wereld fotografeerde ze puberjongens- en meisjes tegen de kustlijn. Rineke Dijkstra werd er wereldberoemd mee; de reeks Strandportretten werd iconisch. In de portretten legde Dijkstra de onzekerheid bloot van kinderen op de grens van volwassenheid, onwennig in hun nieuwe lichaam. Zoals August Sander niet alleen mensen maar ook beroepen vastlegde, zo legt Dijkstra haar model én zijn toestand vast. Ze fotografeerde stierenvechters vlak na hun optreden, wanneer ze net een leven hebben beëindigd, en vrouwen na hun bevalling, hun kindje kwetsbaar in hun armen en een verwilderde blik in de ogen.

Studio To Sang

to sang 2

Hij is inmiddels met pensioen: Lee To Sang, de van oorsprong Hongkongse portretfotograaf die vanaf 1979 een fotostudio bestierde in de Amsterdamse Albert Cuypstraat. Uitgever, vormgever en galeriehouder Willem van Zoetendaal ontdekte deze bijzondere portretten waarop To Sang de vele bevolkingsgroepen uit volksbuurt De Pijp had vastgelegd tegen felgekleurde achtergronden en vervreemdende decors. Hij bracht de beste portretten samen in een boek; twee jaar later maakte Johan van de Keuken de fotostudio tot hoofdonderwerp van een korte documentaire. Eind jaren 90 kreeg ik les van Van Zoetendaal, tijdens mijn eerste jaar Fotografie. Zijn eerste opdracht: op de foto bij To Sang.

———————————————————

Van 2 t/m 10 mei is het Disfarmer-week, dan ga je met je pas naar Disfarmer: The Vintage Prints in Foam

Deze website maakt gebruik van cookies om je gebruikerservaring te optimaliseren. Door cookies te accepteren help je ons om We Are Public verder te verbeteren. Meer informatie over ons cookie- en privacy beleid vind je hier.