Nieuws

Hoe een poëtisch-hilarisch moment mijn liefde voor het Nederlandse landschap aanwakkerde

Gepost op 8 jun 2016 om 14:09 door Jan van Tienen

Toen ik een kleine jongen was, vond ik een landschap niets meer dan het saaie uitzicht dat ik had als ik achterin de auto bij mijn ouders misselijk werd en om de drie kilometer vroeg of we er al waren. In musea konden landschappen me ook niet boeien. Alleen als we op vakantie naar Frankrijk gingen en er een berg te zien was wilde ik nog weleens opveren. Een berg, dat was ongewoon.
Maar nu dan! Geef me het sufste met koetjes besprenkeld weiland, door snelwegen en sloten omkaderd, en je hoort me jubelen. Ik wil vertellen wanneer en waarom het bij mij is omgeslagen, en waarom jij ook om moet, mocht je dat nog niet zijn.

Het gebeurde toen ik geschiedenis studeerde in Rotterdam. Dagelijks pakte ik de sprinter tussen Amsterdam Amstel en Rotterdam Alexander. Dat was niet bijzonder opbeurend, want Rotterdam Alexander is een plek die het aan menserende kwaliteiten ontbeert, omdat er rondom het station bijna alleen maar grote winkelketens zijn en iedereen je er zo actief negeert. Maar je moet wat voor kennis, en die kennis was me wat. Ik las over de romantiek, Rousseau, de nobele wilde, en de waardering voor de natuur en het landschap. Soms hoeft iets alleen nog maar benoemd te worden om het te laten opvallen. Op het traject Amstel-Alexander is een punt waar de stad aanwijsbaar overgaat in de niet-stad, en dat is zo’n beetje bij station Abcoude. Terwijl ik over Herder, Schlegel en Casper David Friedrich las, zag ik de weides en de velden. En terwijl ik open begon te staan voor het landschap, gebeurde in dezelfde week, ergens in 2014, dit:

landschap 3

Het was nog vroeg, maar het beloofde een zonnige winterdag te worden. Ik koos een zitplek uit die boven de wielen van de trein was gesitueerd, en die dus een iets verhoogd uitkijkpunt uit het raam geeft. Tegenover me zat een gedrongen vrouw met zwart haar. Ferm onderuitgezakt keek ze vanonder hangende oogleden in een boek waar ‘financial auditing’ op stond. Toen we bij Abcoude aankwamen, zag ik haar wegdommelen. Haar boek gleed op haar borst, en door een speling van het lichaam kwam ze in in een onelegante houding te liggen. De trein trok weer op, een eenzame koe en het treinstation achter ons latende. En toen zag ik het.

De velden waren nog bedekt met een mengsel van ijs en rijp en dauw, en terwijl we het kanaal naderden, brak de fletse zon door de bomenrij die het kanaal flankeerde. Over het water hingen mistflarden, en het paarsgele zonlicht brak door die flarden heen. Iets verder voer een binnenvaartschip. Het opspattend water van de boeggolf blies droppels door de mist op het water, wat voor veranderingen in de lichtbreking zorgde. Achter het kanaal liepen de velden, die paars en blauw en oranje en goud gekleurd werden, en waar op plekken het groen van het gras doorheen piepte, en waar de sloten diagonaal doorheen liepen, alsof ze een natuurlijk kader voor het beeld wilden vormen. De vrouw tegenover me zuchtte in haar slaap, een druppeltje speeksel liep haar wang af. Het was een poëtisch-hilarisch moment, door de kleurenpracht buiten, mijn blijdschap over de kennis die ik opdeed over de romantiek en het contrast met de kwijlende gedrongen finance-student tegenover me. Steeds als ik nu een polder zie denk ik terug aan dat moment, en dan dank ik het bestaan voor het Nederlandse landschap, en mijn opleiding geschiedenis.

Zo voelde de auteur zich na zijn ontdekking

Zo voelde de auteur zich na zijn ontdekking

Er zijn trouwens een staartje en een moraal aan dit verhaal. Het schijnt niet goed te gaan met het Nederlandse landschap. Volgens Natuurmonumenten verdwijnen de karakteristieke Nederlandse landschapspatronen. Daarom is er maandag 13 juni een middag een discussieprogramma in De Balie, waar verschillende experts en betrokkenen de balans opmaken van het Nederlandse landschap. Ik raad aan daarheen te gaan.

 

Deze website maakt gebruik van cookies om je gebruikerservaring te optimaliseren. Door cookies te accepteren help je ons om We Are Public verder te verbeteren. Meer informatie over ons cookie- en privacy beleid vind je hier.