Blog overzicht
Programma

The work is not here, it’s at RijksakademieOPEN

Gepost op 27 nov 2014 om 14:12 door Vincent van Velsen

In aanloop naar de jaarlijkse RijksakademieOPEN geeft Vincent van Velsen alvast een introductie op deze residency voor hedendaagse kunst, en licht hij enkele kunstenaars uit van wie je komend weekend nieuw werk kunt zien.

Eens per jaar opent de Rijksakademie haar deuren voor het publiek. Deze postacademische instelling geeft kunstenaars twee jaar de ruimte om een nieuw elan te vinden binnen hun praktijk. Het instituut werd in 1870 opgericht door Koning Willem III en bevindt zich sinds 1992 in de voormalige kavallerie kazerne aan de Sarpathistraat. De kunstenaars komen van over de hele wereld. Zo zijn er dit jaar bijvoorbeeld kunstenaars uit China, Taiwan, Venezuela, Iran, Zimbabwe, Kameroen, Turkije en de Verenigde Staten, maar ook uit Europa en Nederland zelf. De leeftijd van deze residents ligt voor het overgrote deel tussen de 25 en 35, wat betekent dat zij er al een aantal jaar op hebben zitten als professioneel kunstenaar en nu toe zijn aan een volgende stap in hun ontwikkeling.

De Rijksakademie is hier dé plek bij uitstek voor. Tijdens het verblijf komen allerlei professionals langs om lezingen en workshops te geven, of tijdens een atelierbezoek een persoonlijk gesprek te hebben over het werk, de overwegingen en doelen van een kunstenaar. De werkperiode van twee jaar geeft kunstenaars alle tijd om veel en hard te kunnen werken, zonder eventuele afleiding. Het eerste jaar is hierbij een soort incubatieperiode, waarin kan worden gezocht naar manieren om het huidige oeuvre te analyseren en te reflecteren op de essentie en mogelijkheden van het werk. Experiment en onderzoek worden hierbij gestimuleerd door de uitgebreide technische faciliteiten en werkplaatsen in het gebouw. In het tweede jaar wordt er meer toegewerkt naar een inhoudelijke richting voor na het verblijf. De presentatie tijdens de jaarlijkse RijksakademieOPEN is hiervan zowel een conclusie als een startpunt voor de tijd na de Rijksakademie.

Door de gesprekken met curatoren, academici, galeristen, kunstenaars en andere adviseurs doen de residents niet alleen kennis op, maar worden ze ook gepositioneerd binnen een rijk en internationaal netwerk. Zo is de Rijksakademie één van de belangrijkste leveranciers van Nederlands talent, of talent met een achtergrond in Nederland. Voorbeelden van kunstenaars die eerder aan de Rijksakademie werkten zijn Fiona Tan, Fransje Killaars, Roy Villevoye, Ryan Gander en Yael Bartana – kunstenaars die nu terug te vinden zijn in collecties van musea en exposeerden op bijvoorbeeld de biënnale van Venetië of Documenta in Kassel.

Untitled - Wouter Venema

Untitled – Wouter Venema

Ook de carrière van een aantal van de huidige Rijks-kunstenaars is sinds het begin van zijn/haar verblijf in een stroomversnelling geraakt. Zo is Magali Reus dit jaar te zien (geweest) in onder andere Londen, New York en Milaan, en exposeerde Kemag Wa Lehulere in New York, San Francisco, Lyon en zijn thuisstad Johannesburg, waardoor beiden hun tweede jaar nauwelijks in Amsterdam doorbrachten en in plaats daarvan internationaal aan de weg timmerden. Net als resident Cheng Ran die nu ook is te zien in Palais de Tokyo als onderdeel van de Inside China tentoonstelling (tot 11 januari 2015, Parijs).

Andere kunstenaars zijn juist net bezig om zich meer te profileren binnen het kunstcircuit. Wouter Venema heeft bijvoorbeeld een achtergrond in film. Zijn films speelden eerder op het IFFR, tijdens Into The Great Wide Open en in EYE, maar nu richt hij zich grotendeels op het maken van tekeningen waarin hij de grenzen tussen tijd, plaats en ruimte verkent.

belit sag

and the image gazes back – belit sağ

belit sağ was voorheen meer een activiste die haar video’s eerder als bijproduct zag, dan als autonome vorm van expressie. Nu vertelt ze middels een losse manier van filmen een verhaal waarin foto’s uit de dagelijkse media als uitgangspunt dienen. Binnen haar films worden de originele media-afbeeldingen niet meer slechts als illustratiemateriaal gezien, maar verheven tot hoofdonderwerp. Door ze te isoleren van de tekst, worden de beelden door de kunstenaar bekeken en ondervraagd, in een zoektocht naar de verborgen en achterliggende verhalen, ideeën en beweegredenen. Tijdens deze zoektocht gaat sag in op zowel de sociale als politieke betekenis van autonome beelden binnen de media waarbij zij een on(der)bewuste boodschap zichtbaar maakt door een speculatieve benadering. Kortom: sağ bladert door de media op een visuele basis, waarbij zij in gaat op de betekenis van specifieke houdingen, composities, codes en gebaren die middels de afbeeldingen een geheel nieuw narratief creëren.

Detail van Shell Shock Installation - Felix Burger

Detail van Shell Shock Installation – Felix Burger

Felix Burger creëert op een geheel andere manier een narratief. In zijn meest recente werk dat te zien is tijdens RijksakademieOPEN, neemt hij de gevolgen van artistieke shellshock (onder kunstenaars regelmatig voorkomende (bijna) burnouts door de constante druk van het moeten presteren) als uitgangspunt. Burger maakt ruimtevullende installaties waarin video en sculptuur een belangrijke rol spelen. In de ruimtes hangt een ogenschijnlijk rustgevende maar altijd unheimische sfeer. Burger schept een geënsceneerde chaos waarbinnen hij via verschillende media meerdere verhalen aan de bezoeker presenteert. De donkere sfeer dient als aankondiging van een mogelijke mislukking of aandenken aan een al geschiede tragische vernietiging; gecombineerd met ironie en humor balanceert het geheel constant op de grens tussen goed en kwaad. Vaak spelen historische referenties een belangrijke rol binnen de totstandkoming van het werk. Muziek uit Parsifal van Wagner of Bachs Matthäus Passion, verhalen over koning Ludwig II of kunstenaar Joseph Beuys en locaties als Tsjernobyl en Ground Zero worden aangewend. Niet om hun historische betekenis, maar om de esthetische en intellectuele waarde die Burger met zijn eigen ervaringen én persoonlijke aanwezigheid combineert tot een nieuw verhaal met een hedendaagse relevantie: de constante druk die kunstenaars ervaren om voortdurend te moeten presteren.

Het werk van Wouter Venema, belit sağ, Felix Burger en van 47 andere kunstenaars kun je komend weekend zien tijdens RijksakademieOPEN; de enige keer in het jaar dat alle studio’s van de Rijksakademie voor publiek toegankelijk zijn. Je treft er hedendaagse kunst in al haar veelzijdigheid; van performances en installatie tot sculptuur en teken- en schilderkunst – het nieuwste werk van kunstenaars die in de toekomst vast nog van zich laten horen.