Blog overzicht
Column

Wachten op de lente

Gepost op 9 dec 2015 om 12:21 door Leon Caren

Leon Caren, oprichter en muziekredacteur van We Are Public, denkt terug aan de tijd dat hij geloofde dat er een groot romanschrijver in hem zat.

Toen ik 21 was, wilde ik een boek schrijven. Ik ging een jaar stoppen met studeren, een appartement in Praag huren, en me volledige storten op een literair meesterwerk. Niet dat ik per se iets wezenlijks te vertellen had. Ik schreef af en toe gedichten, wat flarden voor korte verhalen. En vooral veel songteksten. Dat laatste, daar ben ik op een gegeven moment best goed in geworden, maar dat was pas jaren later. Mijn literaire ambities hadden vooral te maken met het romantische beeld van de gekwelde kunstenaar, die zich terug trekt om de wereld eens haarfijn de waarheid te vertellen. Praag was spotgoedkoop en ook nog eens de stad van Kafka, dat kon niet misgaan. Maar ik bleef in Amsterdam, en dat boek is er nooit gekomen.

201512-Menah-Leon-01

Ik ging wel regelmatig naar Praag. Voornamelijk om met een aantal vrienden grote hoeveelheden goedkoop bier naar achter te slaan, en tot de de vroege ochtend in clubs rond te hangen. We gingen vaak in de winter. Onze dag begon om een uur of vijf met een Irish Coffee in een Chinees restaurant, terwijl het buiten al begon te schemeren. Van daaruit verplaatsen we ons van café naar café, met een korte tussenstop in een restaurant, terwijl de nacht zich alweer aandiende. Ongelofelijk, de hoeveelheid tijd die je denkt kosteloos te kunnen verbranden. Alles heeft een prijs natuurlijk.

Ik had destijds wel meer plannen waar niks van terecht is gekomen, maar dit boekenplan was ik even vergeten. Ik dacht er pas weer aan toen ik halverwege Er is niets wat hier nog blijft was, het boek van Jan van Tienen. Jan werkt bij ons op kantoor, en toen ik hoorde dat hij een boek had geschreven wilde ik het natuurlijk lezen. Het gaat over zijn persoonlijke zoektocht naar drie zelfmoorden in zijn familie, vlak na elkaar, eind jaren 80. Er werd thuis nooit over gesproken, en na de dood van zijn moeder besloot hij uit te zoeken wat er precies was gebeurd. Het feit alleen al dat hij het heeft doorgezet vind ik bewonderenswaardig. Maar het is ook nog een prachtig boek geworden. Met de juiste toon geschreven. Geen vals sentiment, maar een sobere, oprechte vertelling.

Een beetje in de traditie van de na-oorlogse Amerikaanse literatuur waar ik zo verknocht aan ben. Raymond Carver bijvoorbeeld, die een leven vol verdriet en eenzaamheid genadeloos kan blootleggen, door te beschrijven hoe iemand het gordijn dichttrekt. Er was een periode waarin ik enkel Amerikaanse literatuur las: Cheever, Yates, Bellow, Salinger, Roth, Hemmingway. En hoe minder er verteld werd, hoe beter. Zo was ik eens zeer verontwaardigd tijdens het lezen van het eerste deel van de Rabbit-cyclus van John Updike. Een kind verdronk in het bad, en ik kon alleen maar denken, wat een zwaktebod! Werkelijk? Er moet een kind doodgaan om de wanhoop van dit gezin voelbaar te maken? Niet helemaal terecht natuurlijk, want kinderen gaan soms dood. De tragedie van de mens schuilt helaas niet alleen in het sluiten van gordijnen.

Een van mijn favorite Amerikaanse schrijvers is John Fante. Niet alleen omdat zijn bekendste roman Ask the Dust gaat over een jonge schrijver, die alleen op een zolderkamer de confrontatie met zichzelf aangaat. Maar vanwege de gehele Bandini-cyclus. Een prachtige serie romans, grotendeels autobiografisch, over zijn leven als kind van een Italiaanse migrantenfamilie in Amerika. Het beeld dat hij in Wait Until Spring, Bandini schetst van zijn vader die vloekend sneeuw ruimt van de oprijlaan van hun Amerikaanse modelwoning vond ik zo krachtig, dat ik het me nog jaren later perfect voor de geest kan halen. De dramatiek van een immigrant die terecht komt in een omgeving die ver afstaat van waar hij vandaan komt, en zich vervolgens zijn gehele leven probeert aan te passen. Zo goed en kwaad als dat gaat.

201512-Menah-Leon-02

Een van Fante’s bekendste bewonderaars is Charles Bukowski. Waar Bukowski vooral bekend staat om zijn grove verhalen over drank, seks en de zelfkant van de maatschappij, is hij wel degelijk schatplichtig aan John Fante. Dat lees je bijvoorbeeld terug in Ham on Rye, Bukowski’s boek over zijn jeugd. Ik moet ook denken aan Women, het grofste boek van Bukowski, waar aan het eind, na honderden pagina’s seks, drank en vernedering alleen een lege, eenzame vlakte over blijft. En het is juist daar waar de ware kracht van Bukowski ligt. Gestript van alle context. Als de woordenstroom eindigt.

Raymond Carver schreef ooit een gedicht over Bukowski, getiteld You Don’t Know What Love Is. Maar Ik denk eigenlijk dat hij het wel wist. Sterker nog, ik denk dat alles wat Bukowski schreef juist daarover gaat. Liefde, of liever gezegd een gebrek daaraan. Bij Fante is die liefde juist altijd voelbaar. Dwars door alle ellende heen. Misschien dat Bukowski hem daarom zo bewonderde. En hij had ook nog eens krankzinnig veel doorzettingsvermogen. Tijdens zijn leven is zijn schrijverscarrière nooit heel succesvol geweest. Maar hij ging door tot het bittere eind. Zijn laatste boek heeft hij gedicteerd aan zijn vrouw, omdat hij het, blind en in een rolstoel, zelf niet meer kon schrijven.

——–

Illustraties door Menah.

Op 16 december kun je meer te weten komen over John Fante tijdens Public Insight | Against a Perfect Sky.

 

 

 

 

Deze website maakt gebruik van cookies om je gebruikerservaring te optimaliseren. Door cookies te accepteren help je ons om We Are Public verder te verbeteren. Meer informatie over ons cookie- en privacy beleid vind je hier.